UPI ચાર્જનો વિવાદ હવે સુપ્રીમ કોર્ટમાં
UPI પેમેન્ટને લઈને દેશમાં શરૂ થયેલો ચાર્જનો વિવાદ હવે સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચી ગયો છે. ₹2,000થી વધુના પસંદગીના Person-to-Merchant (P2M) UPI વ્યવહારો પર MDR લાગુ કરવાના કેન્દ્રના નવા માળખા સામે વકીલ અંજન દત્તાએ જાહેર હિતની અરજી દાખલ કરી છે. અરજીમાં 14 સપ્ટેમ્બરના ગેઝેટ નોટિફિકેશન અને 15 સપ્ટેમ્બરના MDR ફ્રેમવર્કને પડકારવામાં આવ્યું છે.
અરજીમાં શું માંગ કરવામાં આવી?
અરજદારે કેન્દ્ર સરકાર, RBI, NPCI અને UPI સાથે જોડાયેલી સંસ્થાઓને પક્ષકાર બનાવ્યા છે. અરજીમાં નવા MDR માળખાને રદ કરવાની સાથે તેની અમલવારી પર રોક લગાવવાની માંગ પણ કરવામાં આવી છે. અરજદારનો દાવો છે કે ચાર્જ વેપારીઓ પાસેથી વસૂલવાનો હોવા છતાં તેનો આર્થિક ભાર અંતે ગ્રાહકો સુધી પહોંચવાની શક્યતા છે. આ દલીલ હાલમાં અરજદારનો પક્ષ છે; સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્ણય હજુ આવ્યો નથી.
15 ઓક્ટોબરથી શું બદલાવાનો છે?
હાલ જાહેર કરાયેલા માળખા મુજબ 15 ઓક્ટોબર 2026થી પસંદગીના ₹2,000થી વધુના P2M UPI વ્યવહારો પર સામાન્ય રીતે 0.4 ટકા MDR લાગુ થશે. ₹75,000 કે તેથી વધુના વ્યવહારો માટે મહત્તમ MDR ₹300 નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. બીજી તરફ, Person-to-Person એટલે કે વ્યક્તિથી વ્યક્તિ વચ્ચેના UPI વ્યવહારો ચાર્જમુક્ત રહેશે.
ગ્રાહકે સીધો ચાર્જ આપવાનો છે?
અહીં સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે MDR સીધો ગ્રાહક પાસેથી વસૂલવાનો ચાર્જ નથી. સરકારના માળખા મુજબ બેન્કો અને UPI એપ પ્રોવાઇડર્સને આ ખર્ચ ગ્રાહકો પર ટ્રાન્સફર ન કરવા માટે માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું છે. નાના વેપારીઓ માટે પણ રાહતની જોગવાઈ છે. તેથી હાલમાં ગ્રાહક પાસેથી સીધો UPI ચાર્જ વસૂલાશે એવું કહેવું યોગ્ય નથી.
સુપ્રીમ કોર્ટમાં હવે શું થશે?
PILમાં નવા નિયમની કાનૂની જોગવાઈ, પારદર્શિતા, MDR નક્કી કરવાની પ્રક્રિયા અને નાના વેપારીઓ પર થતી અસર સહિતના મુદ્દા ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. અરજદાર તરફથી નવા ફ્રેમવર્કની અમલવારી પર રોક અને સંબંધિત નોટિફિકેશન રદ કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. હવે આ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટની કાર્યવાહી અને આદેશ મહત્વનો રહેશે