સુરતના હિંગળાજ માતાજીના મંદિરમાં અનોખી પરંપરા, નવરાત્રિમાં કેમ ચઢાવાય છે સુરણનો ભોગ?

નવરાત્રિમાં આસ્થાનો અનોખો રંગ

નવરાત્રિ એટલે આદ્યશક્તિની આરાધના, ભક્તિ અને શ્રદ્ધાનો મહાપર્વ. આ દિવસોમાં માતાજીનાં મંદિરોમાં દર્શન માટે ભક્તોની ભીડ ઉમટી રહી છે. ત્યારે સુરતના કોટ વિસ્તારમાં આવેલા પ્રાચીન હિંગળાજ માતાજીનાં મંદિરોમાં વર્ષો જૂની ધાર્મિક પરંપરાઓ ભક્તોનું ધ્યાન ખેંચી રહી છે. ક્યાંક માતાજીને સુરણનો ભોગ ધરવામાં આવે છે, તો ક્યાંક માતાજીના શણગાર સાથે ગરબાના દાંડિયા મૂકવાની પરંપરા જળવાઈ રહી છે.

150 વર્ષ જૂના મંદિરમાં સુરણનો ભોગ

સુરતના કોટ વિસ્તારમાં વાડી ફળિયા ચોકીની બાજુમાં આવેલા આશરે 150 વર્ષથી વધુ જૂના હિંગળાજ માતાજીના મંદિરમાં નવરાત્રિ દરમિયાન સુરણ અર્પણ કરવાની પરંપરા આજે પણ ચાલુ છે. મંદિર સાથે સંકળાયેલા લોકોના જણાવ્યા અનુસાર, વર્ષોથી મૂળ સુરતી પરિવારો માતાજીનાં દર્શન કરવા અને આશીર્વાદ મેળવવા અહીં આવે છે. સુરણનો ભોગ આ મંદિરની આગવી ધાર્મિક ઓળખ બની ગયો છે.

ગાંઠ અને ગુમડાથી રક્ષણની લોકમાન્યતા

આ પરંપરા પાછળ વર્ષો જૂની લોકમાન્યતા જોડાયેલી છે. અગાઉના સમયમાં ગાંઠ અને ગુમડા જેવા રોગોની સારવારની તકો મર્યાદિત હતી. ત્યારે નવરાત્રિ દરમિયાન માતાજીને સુરણ ચઢાવવાથી આવા રોગોથી રક્ષણ મળે છે તેવી માન્યતા પ્રચલિત થઈ હતી. આજે તબીબી વિજ્ઞાન ઘણું આગળ વધ્યું હોવા છતાં ભક્તોની આસ્થા અને પરંપરા યથાવત્ છે. જોકે, આ ધાર્મિક માન્યતાને તબીબી સારવારના વિકલ્પ તરીકે જોવી યોગ્ય નથી.

ધાર્મિક પરંપરા સાથે માનવસેવાનો સંગમ

આ મંદિરની પરંપરાની ખાસિયત માત્ર સુરણનો ભોગ ધરવા પૂરતી સીમિત નથી. માતાજીને અર્પણ કરવામાં આવતું સુરણ પૂજા બાદ ફેંકી દેવાને બદલે જરૂરિયાતમંદ પરિવારોને આપવામાં આવે છે. તેનાથી ગરીબ પરિવારોને ભોજન તૈયાર કરવામાં મદદ મળે છે. આમ, વર્ષો જૂની ધાર્મિક શ્રદ્ધા સાથે માનવસેવાનો ભાવ પણ જોડાયેલો છે.

250 વર્ષ જૂના મઠમાં માતાજીનો વિશેષ શણગાર

સુરતના કોટ વિસ્તારમાં નવસારી બજારમાં ગોપી તળાવની સામે આવેલા તેર ગામ ક્ષત્રિય સમાજના હિંગળાજ માતાજીના મઠમાં પણ નવરાત્રિ દરમિયાન વિશેષ શણગાર કરવામાં આવે છે. આશરે 250 વર્ષથી વધુ જૂના આ મઠમાં માતાજીને વિવિધ વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી સજાવવામાં આવે છે. અહીં માતાજી સ્વયંભૂ પ્રગટ થયાં હોવાની માન્યતા પણ પ્રચલિત છે.

માતાજીની નજીક દાંડિયા મૂકવાની પરંપરા

આ મઠમાં માતાજીના શણગારની સાથે રાસ-ગરબામાં ઉપયોગમાં લેવાતા દાંડિયા પણ મૂકવામાં આવે છે. નવરાત્રિમાં શક્તિની ઉપાસના અને ગરબાની ભક્તિભાવનાને જોડતી આ પરંપરા ભક્તો માટે વિશેષ આકર્ષણ બની છે. મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ માતાજીનાં દર્શન કરવા આવે છે અને પરંપરાગત ધાર્મિક વાતાવરણનો અનુભવ કરે છે.

સુરતની સંસ્કૃતિમાં જીવંત છે જૂની આસ્થા

સુરતનાં પ્રાચીન મંદિરોમાં નવરાત્રિ દરમિયાન થતી વિશેષ પૂજા, માતાજીનો શણગાર અને ભોગ ધરાવવાની પરંપરાઓ શહેરની ધાર્મિક સંસ્કૃતિને ઉજાગર કરે છે. અહીં નવરાત્રિ માત્ર ગરબા અને ઉત્સવ પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ પેઢી દર પેઢી જળવાતી માન્યતાઓ, ભક્તિ અને જરૂરિયાતમંદોની સેવા સાથે જોડાયેલો પર્વ પણ છે.