ગુજરાતમાં જૂના વાહનોનો મોટો આંકડો

ગુજરાતમાં 15 વર્ષ કે તેથી વધુ જૂના 41.20 લાખથી વધુ વાહનો નોંધાયેલા હોવાની માહિતી સામે આવી છે. જૂના અને પ્રદૂષણ ફેલાવતા વાહનોને તબક્કાવાર રસ્તા પરથી દૂર કરવા માટે સરકાર લાંબા સમયથી વાહન સ્ક્રેપ પોલિસી અમલમાં મૂકવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. હવે રાજ્ય સરકારે પાત્ર જૂના વાહનો સ્ક્રેપ કરાવી નવું વાહન ખરીદનારને મોટર વાહન ટેક્સમાં 50 ટકા સુધીની રાહત આપવાની નવી જોગવાઈ કરી છે. જોકે, આ રાહત તમામ 15 વર્ષ જૂના વાહનોને આપમેળે લાગુ પડતી નથી.

અમદાવાદમાં સૌથી વધુ જૂના વાહનો

ઉપલબ્ધ આંકડા મુજબ અમદાવાદ જિલ્લામાં 20.58 લાખથી વધુ 15 વર્ષ જૂના વાહનો નોંધાયા છે. રાજકોટમાં આશરે 7.36 લાખ, સુરતમાં 2 લાખ અને વડોદરામાં 1.35 લાખથી વધુ આવા વાહનો છે. આ આંકડો બતાવે છે કે રાજ્યમાં જૂના વાહનોનું પ્રમાણ કેટલું મોટું છે અને તેને તબક્કાવાર સ્ક્રેપિંગ પ્રક્રિયામાં લાવવો સરકાર માટે મોટો પડકાર છે.

50 ટકા સુધી ટેક્સ રાહત કોને મળશે?

નવી જોગવાઈ હેઠળ પાત્ર જૂનું વાહન અધિકૃત રીતે સ્ક્રેપ કરાવી Certificate of Deposit મેળવનાર માલિકને નવા વાહનની નોંધણી વખતે મોટર વાહન ટેક્સમાં 50 ટકા સુધીની રાહત મળી શકે છે. હાલની જોગવાઈ ખાસ કરીને BS-I અને તેનાથી જૂના ધોરણના ટ્રાન્સપોર્ટ તથા નોન-ટ્રાન્સપોર્ટ વાહનો તેમજ BS-II ધોરણના ચોક્કસ મધ્યમ અને ભારે માલવાહક તથા પેસેન્જર વાહનોને આવરી લે છે. એટલે રાજ્યમાં રહેલા તમામ 41.20 લાખ જૂના વાહનો આ નવી 50 ટકા રાહત માટે આપમેળે પાત્ર નથી.

15 વર્ષ એટલે વાહન સીધું ભંગાર નહીં

વાહન સ્ક્રેપ પોલિસી અંગે એક મહત્વની બાબત એ છે કે 15 વર્ષ પૂર્ણ થયા એટલે દરેક ખાનગી વાહન ફરજિયાત રીતે સ્ક્રેપ કરવાનું નથી. ખાનગી વાહનોની રોડ પર ચાલવાની યોગ્યતા ફિટનેસ ટેસ્ટ સહિતના નિયમો સાથે જોડાયેલી છે. સરકારી વાહનો માટે 15 વર્ષ બાદ રજિસ્ટ્રેશન રિન્યૂ ન કરવાની અલગ જોગવાઈ છે.

જૂના વાહનો સ્ક્રેપ કરાવવામાં પડકાર શું?

સરકારની પ્રોત્સાહક યોજના છતાં જૂના વાહનને સ્ક્રેપ કરાવવાનો નિર્ણય માલિક માટે માત્ર ટેક્સ રાહતથી નક્કી થતો નથી. નવા વાહનની ઊંચી કિંમત, જૂના વાહનની વાસ્તવિક સ્ક્રેપ કિંમત, અધિકૃત સ્ક્રેપિંગ સેન્ટર સુધી પહોંચ અને પ્રક્રિયાની સરળતા જેવા મુદ્દાઓ પણ મહત્વના છે. ખાસ કરીને 41 લાખથી વધુ જૂના વાહનોમાંથી કેટલા વાહનો નવી 50 ટકા ટેક્સ રાહત માટે પાત્ર છે તે અલગ આંકડો છે.

હવે નજર અમલીકરણ પર

સરકારનો હેતુ જૂના અને પ્રદૂષણ ફેલાવતા વાહનોને તબક્કાવાર દૂર કરીને વધુ સલામત અને ઓછા પ્રદૂષણવાળા વાહનો તરફ પરિવર્તન લાવવાનો છે. નવી રાહતથી વાહન માલિકોને સ્ક્રેપિંગ માટે પ્રોત્સાહન મળે છે કે નહીં અને અધિકૃત સ્ક્રેપિંગ સેન્ટરોમાં કેટલો પ્રતિસાદ મળે છે, તે આગામી સમયમાં મહત્વનું રહેશે.