રાજ્યસભાના સાંસદોની સંપત્તિનો ડેટા
રાજ્યસભાને સંસદનું ઉચ્ચ ગૃહ કહેવામાં આવે છે અને અહીં વિવિધ ક્ષેત્રના અનુભવી નેતાઓ તથા જાહેર જીવન સાથે જોડાયેલા લોકોનું પ્રતિનિધિત્વ જોવા મળે છે. પરંતુ તાજેતરના આંકડા રાજ્યસભાના સાંસદોની આર્થિક પ્રોફાઇલમાં આવેલા મોટા ફેરફાર તરફ ધ્યાન દોરે છે. ADR અને National Election Watchના જૂન 2026ના વિશ્લેષણ મુજબ 226 વર્તમાન રાજ્યસભા સાંસદોના ચૂંટણી સોગંદનામાનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો અને તેમાં 31 સાંસદોએ ₹100 કરોડથી વધુની સંપત્તિ જાહેર કરી છે.
12 વર્ષમાં 4થી 31 સુધીનો વધારો
ADRના ઉપલબ્ધ આંકડા મુજબ 2014માં ₹100 કરોડથી વધુ સંપત્તિ જાહેર કરનારા રાજ્યસભા સાંસદોની સંખ્યા 4 હતી. 2018માં આ સંખ્યા વધીને 6 થઈ હતી, જ્યારે જૂન 2026ના વિશ્લેષણમાં આ આંકડો 31 થયો છે. એટલે 2026માં વિશ્લેષણ કરાયેલા 226 સાંસદોમાંથી આશરે 14 ટકા સાંસદો પાસે ₹100 કરોડથી વધુની જાહેર કરેલી સંપત્તિ છે.
સરેરાશ સંપત્તિ ₹115 કરોડથી વધુ
226 સાંસદોની જાહેર કરેલી કુલ સંપત્તિ આશરે ₹26,047 કરોડ છે. આ પ્રમાણે પ્રતિ સાંસદ સરેરાશ જાહેર કરેલી સંપત્તિ ₹115.25 કરોડ થાય છે. જોકે આ સરેરાશને થોડા અત્યંત ઊંચી સંપત્તિ ધરાવતા સાંસદોનો મોટો પ્રભાવ પડે છે. તેથી સરેરાશ આંકડાને દરેક સાંસદની સામાન્ય સંપત્તિ તરીકે જોવો યોગ્ય નથી.
સૌથી વધુ જાહેર કરેલી સંપત્તિ કોની?
ઉપલબ્ધ ચૂંટણી સોગંદનામા આધારિત આંકડા મુજબ ₹100 કરોડથી વધુ સંપત્તિ ધરાવતા સાંસદોમાં સૌથી વધુ જાહેર કરેલી સંપત્તિ ધરાવતા નામોમાં બંડી પાર્થસારથી રેડ્ડી, રાજિન્દર ગુપ્તા, અભિષેક મનુ સિંઘવી, જયા અમિતાભ બચ્ચન અને પરિમલ નથવાણીનો સમાવેશ થાય છે.
બંડી પાર્થસારથી રેડ્ડીએ આશરે ₹5,300 કરોડ, રાજિન્દર ગુપ્તાએ આશરે ₹5,053 કરોડ, અભિષેક મનુ સિંઘવીએ આશરે ₹2,558 કરોડ, જયા અમિતાભ બચ્ચને આશરે ₹1,578 કરોડ અને પરિમલ નથવાણીએ આશરે ₹755 કરોડની સંપત્તિ જાહેર કરી છે.
કયા પક્ષોમાં કેટલા ₹100 કરોડથી વધુ સંપત્તિવાળા સાંસદ?
પક્ષવાર જોવામાં આવે તો ADRના વિશ્લેષણ મુજબ ભાજપના 107માંથી 7 સાંસદ, કોંગ્રેસના 29માંથી 6, YSRCPના 4માંથી 2, TDPના 4માંથી 2, BRSના 3માંથી 2 અને NCPના 4માંથી 2 સાંસદોએ ₹100 કરોડથી વધુની સંપત્તિ જાહેર કરી છે.
અહીં ધ્યાનમાં રાખવાની બાબત એ છે કે આ આંકડા દરેક પક્ષના કુલ સાંસદોની સંખ્યાની સામે ₹100 કરોડથી વધુ સંપત્તિ જાહેર કરનારા સાંસદોની સંખ્યા દર્શાવે છે. તેને કોઈ પક્ષની સમગ્ર રાજકીય અથવા આર્થિક સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન માનવું નહીં.
તેલંગાણા અને આંધ્રપ્રદેશના આંકડા ચર્ચામાં
રાજ્યવાર આંકડામાં તેલંગાણા અને આંધ્રપ્રદેશના સાંસદોની સંપત્તિ ખાસ નોંધપાત્ર છે. તેલંગાણાના 7માંથી 4 એટલે કે 57 ટકા અને આંધ્રપ્રદેશના 11માંથી 5 એટલે કે 45 ટકા સાંસદોએ ₹100 કરોડથી વધુની સંપત્તિ જાહેર કરી છે.
226 સાંસદોની કુલ જાહેર કરેલી સંપત્તિમાંથી તેલંગાણા અને આંધ્રપ્રદેશના કુલ 18 સાંસદોની સંપત્તિ આશરે ₹10,259 કરોડ છે, જે કુલ સંપત્તિના લગભગ 39 ટકા જેટલી થાય છે.
ગુજરાત સહિત અન્ય રાજ્યોના આંકડા
ગુજરાતના 11માંથી 2 સાંસદો એટલે કે 18 ટકા સાંસદોએ ₹100 કરોડથી વધુ સંપત્તિ જાહેર કરી છે. ઓડિશાના 10માંથી 3, પંજાબના 7માંથી 2, ઉત્તર પ્રદેશના 31માંથી 4, મહારાષ્ટ્રના 19માંથી 3 અને તમિલનાડુના 18માંથી 2 સાંસદો પણ આ શ્રેણીમાં આવે છે.
આ આંકડા ચૂંટણી સોગંદનામામાં જાહેર કરાયેલી સંપત્તિ પર આધારિત છે. તેમાં સ્થાવર અને જંગમ મિલકત, રોકાણો અને અન્ય જાહેર કરેલી સંપત્તિઓનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
2018ની સરખામણીએ સરેરાશ સંપત્તિ બમણીથી વધુ
ADRના અગાઉના આંકડા સાથે સરખામણી કરીએ તો 2018માં રાજ્યસભાના સાંસદોની સરેરાશ જાહેર કરેલી સંપત્તિ આશરે ₹55.62 કરોડ હતી. 2026માં આ સરેરાશ વધીને ₹115.25 કરોડ થઈ છે. એટલે આ સમયગાળામાં સરેરાશ જાહેર કરેલી સંપત્તિ બમણાથી વધુ થઈ છે.
આ ડેટા શું કહે છે?
આ આંકડા રાજ્યસભામાં અત્યંત ઊંચી સંપત્તિ જાહેર કરનારા સાંસદોની હાજરીમાં થયેલા વધારાને દર્શાવે છે. જોકે, આ ડેટાથી એ સાબિત થતું નથી કે રાજ્યસભામાં પહોંચવા માટે સંપત્તિ જ એકમાત્ર પરિબળ છે. સાંસદોની સામાજિક, વ્યવસાયિક અને રાજકીય પૃષ્ઠભૂમિ અલગ અલગ છે. આ વિશ્લેષણ માત્ર તેમના ચૂંટણી સોગંદનામામાં જાહેર કરાયેલી સંપત્તિની નાણાકીય તસવીર રજૂ કરે છે.