ગુજરાતમાં દૌસાની બાજરીની વધી માંગ
રાજસ્થાનના દૌસા જિલ્લાની બાજરી ગુજરાત સહિત અનેક રાજ્યોના બજારોમાં પોતાની આગવી ઓળખ બનાવી રહી છે. મોટા દાણા, ચમક અને સ્વાદને કારણે આ બાજરીની માંગ વધી રહી છે. ચાલુ સિઝનમાં ખેડૂતો અને વેપારીઓને આશરે ₹500 કરોડથી ₹600 કરોડના વેપારની આશા છે. જોકે, આ આંકડો ઉત્પાદન અને સરેરાશ બજારભાવના આધારે કરવામાં આવેલો અંદાજ છે.
મોટા દાણા અને સ્વાદ છે ખાસિયત
દૌસાની બાજરીના દાણા મોટા અને ચમકદાર હોવાની સાથે તેનો સ્વાદ પણ સારો હોવાનું વેપારીઓ જણાવે છે. આ વિસ્તારમાં બાજરીના પાકને સમયસર વરસાદનો લાભ મળ્યો હોવાનો દાવો કરવામાં આવે છે. ખેતીમાં રાસાયણિક ખાતરો અને જંતુનાશકોનો ઉપયોગ ઓછો થતો હોવાની માહિતી પણ સામે આવી છે. જોકે, ઓછા રાસાયણિક ઉપયોગના આધારે સમગ્ર ઉપજને પ્રમાણિત ઓર્ગેનિક ગણાવી શકાય નહીં.
રોજની 35 હજાર ગુણી સુધીની આવક
દૌસાના માર્કેટિંગ યાર્ડમાં દરરોજ સરેરાશ 30થી 35 હજાર ગુણી બાજરીની આવક થઈ રહી હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. લાલસોટ, બાંદીકુઈ, મંડાવરી અને રામગઢ પચવારા સહિતના બજારોમાં પણ ખેડૂતો પોતાની ઉપજ વેચવા પહોંચી રહ્યા છે. ગુણવત્તા અને બજારભાવને ધ્યાનમાં રાખીને વેપારીઓ ખરીદી કરી રહ્યા છે.
ગુજરાત સહિત અનેક રાજ્યોમાં પહોંચે છે બાજરી
દૌસાની બાજરી ગુજરાત ઉપરાંત પંજાબ, હરિયાણા, જમ્મુ-કાશ્મીર, મધ્ય પ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ, તમિલનાડુ અને આંધ્ર પ્રદેશ જેવા રાજ્યોમાં મોકલવામાં આવે છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં તેનો ઉપયોગ પશુઆહાર અને મરઘાંના દાણા માટે થાય છે, જ્યારે અન્ય બજારોમાં ખાદ્ય ઉપયોગ માટે પણ માંગ રહે છે. બાજરીના લોટ, બિસ્કિટ અને અન્ય ખાદ્ય ઉત્પાદનોના ઉત્પાદન માટે પણ તેનો ઉપયોગ થઈ શકે છે.
બાજરીને કેમ કહેવામાં આવે છે સુપરફૂડ?
બાજરી પોષક તત્ત્વોથી ભરપૂર અનાજ છે. તેમાં ફાઇબર, પ્રોટીન, આયર્ન અને મેગ્નેશિયમ જેવા પોષક તત્ત્વો હોય છે. તે કુદરતી રીતે ગ્લુટેન-મુક્ત પણ છે. બાજરીનો રોટલો, ખીચડી અને અન્ય વાનગીઓ ખાસ કરીને શિયાળામાં પસંદ કરવામાં આવે છે. પોષણ અને પરંપરાગત ખોરાક પ્રત્યે વધતા રસને કારણે પણ બાજરીની માંગને વેગ મળી શકે છે.
₹500થી ₹600 કરોડના વેપારનું ગણિત
આપવામાં આવેલા અંદાજ મુજબ દૌસા જિલ્લામાં આશરે 1.50 લાખ હેક્ટર વિસ્તારમાં બાજરીનું વાવેતર થયું છે. હેક્ટરદીઠ સરેરાશ 16 ક્વિન્ટલ ઉત્પાદન ગણીએ તો કુલ ઉત્પાદન 24 લાખ ક્વિન્ટલ થાય છે. ક્વિન્ટલદીઠ ₹2,100થી ₹2,500ના સરેરાશ ભાવ પ્રમાણે કુલ ઉત્પાદનનું મૂલ્ય આશરે ₹504 કરોડથી ₹600 કરોડ થાય છે. જોકે, આ કુલ અંદાજિત મૂલ્ય છે; ખેડૂતોને મળતી વાસ્તવિક આવક બજારભાવ, ગુણવત્તા, ખર્ચ અને વેચાણ પર આધારિત રહેશે.