ભારતના અર્થતંત્ર સામે ઊર્જા સંકટનો પડકાર

મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષની અસર ભારતના અર્થતંત્ર પર પણ પડી શકે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાં ભંડોળ (IMF)એ ચેતવણી આપી છે કે જો ઈંધણના ભાવ લાંબા સમય સુધી ઊંચા રહેશે, તો ભારતમાં મોંઘવારીનું દબાણ વધી શકે છે. ભારતે વૈકલ્પિક દેશોમાંથી ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદીને પુરવઠો જાળવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવ વધે તો તેની અસરથી સંપૂર્ણપણે બચવું મુશ્કેલ બની શકે છે.

ડીઝલ અને જેટ ફ્યુઅલના ભાવમાં ઝડપી વધારો

IMFના અહેવાલમાં ક્રૂડ ઓઈલની સાથે ડીઝલ અને જેટ ફ્યુઅલ જેવા રિફાઈન્ડ ઈંધણના ભાવમાં થયેલા વધારા તરફ ધ્યાન દોરવામાં આવ્યું છે. આ ઈંધણના ભાવ ઊંચા રહે તો પરિવહન અને માલસામાનની હેરફેરનો ખર્ચ વધી શકે છે. તેની અસર શાકભાજી, અનાજ, રાશન અને અન્ય રોજિંદી જરૂરિયાતની વસ્તુઓના ભાવ પર પણ પડી શકે છે. જોકે, દરેક વસ્તુના ભાવમાં કેટલો વધારો થશે તે બજારની સ્થિતિ અને અન્ય ખર્ચ પર આધારિત રહેશે.

વૈકલ્પિક સ્ત્રોતોથી તેલ ખરીદવાનો પ્રયાસ

ભારતે મિડલ ઈસ્ટના તણાવ વચ્ચે અન્ય વિસ્તારોમાંથી ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદીને પુરવઠો જાળવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. આપેલી વિગતો મુજબ, જૂન સુધીમાં દેશમાં તેલનો પુરવઠો સંઘર્ષ પહેલાંના સ્તરે પહોંચ્યો હતો. તેમ છતાં, વૈકલ્પિક સ્ત્રોતોથી તેલ મેળવવું અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેની કિંમત નિયંત્રણમાં રહેવી—આ બંને અલગ બાબતો છે. વૈશ્વિક ભાવમાં સતત વધારો થાય તો ભારતના આયાત ખર્ચ અને અર્થતંત્ર પર દબાણ આવી શકે છે.

IMFની સલાહ: રાહત જરૂરિયાતમંદો સુધી પહોંચે

ઈંધણના ભાવ વધે ત્યારે સરકાર સામે સામાન્ય નાગરિકોને રાહત આપવાની સાથે સરકારી ખર્ચને નિયંત્રણમાં રાખવાનો પડકાર ઊભો થાય છે. IMFએ વ્યાપક સબસિડીને બદલે નબળા અને જરૂરિયાતમંદ વર્ગો સુધી લક્ષિત સહાય પહોંચાડવા પર ભાર મૂક્યો છે. આવી નીતિથી સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત પરિવારોને મદદ મળી શકે છે અને સરકારી તિજોરી પર બિનજરૂરી દબાણ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.

વિકાસદરનો અંદાજ 7%, પરંતુ જોખમ યથાવત

ઊર્જા સંકટ અને વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે પણ ભારતના અર્થતંત્ર માટે વિકાસની આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. IMFના તાજેતરના અંદાજ મુજબ, નાણાકીય વર્ષ 2026-27માં ભારતનો GDP વૃદ્ધિદર 7 ટકા રહેવાની ધારણા છે. મજબૂત સ્થાનિક માંગ અને સર્વિસ સેક્ટરની કામગીરીને આ વૃદ્ધિના મુખ્ય આધાર તરીકે જોવામાં આવે છે. જોકે, ઈંધણના ભાવ લાંબા સમય સુધી ઊંચા રહે તો મોંઘવારી, આયાત ખર્ચ અને આર્થિક વૃદ્ધિ સામે પડકાર ઊભા થઈ શકે છે.