જ્ઞાનેશ કુમાર સામે વિરોધ તેજ
મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર અને ચૂંટણી પંચની કામગીરીને લઈને રાજકીય તથા કાનૂની વિવાદ વધુ ઘેરો બન્યો છે. ખાસ કરીને મતદાર યાદીની Special Intensive Revision એટલે કે SIR પ્રક્રિયા અને ચૂંટણી પંચના નિર્ણય લેવાની પદ્ધતિને લઈને વિપક્ષી પક્ષો અને કેટલાક અરજદારો દ્વારા સવાલો ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે. આ મુદ્દે રસ્તા પર વિરોધ પ્રદર્શનની સાથે કોર્ટમાં પણ કાનૂની પડકારો સામે આવ્યા છે.
14 નિર્ણયોને લઈને કોર્ટમાં પડકાર
સપ્ટેમ્બર 2026માં બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં દાખલ થયેલી અરજીઓમાં જ્ઞાનેશ કુમાર સાથે જોડાયેલા 14 વહીવટી નિર્ણયો અને કાર્યવાહીને પડકારવામાં આવ્યા છે. અરજદારોનો આરોપ છે કે ચૂંટણી પંચના અન્ય બે કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશીએ કેટલાક નિર્ણયો અંગે વાંધા નોંધાવ્યા હતા. અરજીમાં આ નિર્ણયોને રદ કરવા, SIR દરમિયાન દૂર થયેલા મતદારોના નામ પુનઃસ્થાપિત કરવા અને પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા લાવવાની માગ કરવામાં આવી છે.
સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ અરજી
આ સમગ્ર વિવાદને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ અરજી દાખલ થઈ છે. એક PILમાં જ્ઞાનેશ કુમાર સામે SIR સંબંધિત નિર્ણય પ્રક્રિયાને લઈને કાનૂની કાર્યવાહી કરવાની માગ કરવામાં આવી છે. અરજીમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે કેટલાક નિર્ણયો અન્ય ચૂંટણી કમિશનરોની સંમતિ વિના લેવામાં આવ્યા હતા અને ફોર્મ 6 તથા મતદાર યાદી સંબંધિત સોફ્ટવેરમાં કરવામાં આવેલા ફેરફારોને પણ પડકારવામાં આવ્યા છે. આ તમામ બાબતો હાલમાં અરજદારોના આક્ષેપો અને કોર્ટ સમક્ષના દાવા તરીકે જ જોવાની રહેશે.
કોંગ્રેસના ગંભીર આક્ષેપો
આ મુદ્દે કોંગ્રેસે પણ જ્ઞાનેશ કુમાર સામે રાજકીય વિરોધ તેજ કર્યો છે. કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ જ્ઞાનેશ કુમાર અંગે ગંભીર રાજકીય આક્ષેપો કર્યા છે અને બેલેટ પેપરથી મતદાનની માગ સાથે પોતાની પાર્ટીની લડત ચાલુ રાખવાની વાત કરી છે. બીજી તરફ રાહુલ ગાંધીએ ઓનલાઈન Form 6માં કરવામાં આવેલા ફેરફારો અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા છે અને આ ફેરફાર કોણે કરાવ્યો તથા TCS તરફથી તેની મંજૂરી કોણે આપી તે અંગે જવાબદારી નક્કી કરવાની માગ કરી છે. આ દાવાઓ કોંગ્રેસના નેતાઓ દ્વારા કરવામાં આવ્યા છે અને ચૂંટણી પંચે તેમની સામે પોતાનો પક્ષ રજૂ કર્યો છે.
Form 6ને લઈને શું વિવાદ?
Form 6 નવા મતદારોના મતદાર યાદીમાં નામ નોંધાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે. કોંગ્રેસનો આરોપ છે કે તેમાં એવો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો હતો જેના કારણે પ્રથમ વખત મતદાર બનનારા યુવાનો માટે વધારાની માહિતી માંગવામાં આવી. રાહુલ ગાંધીએ આ ફેરફાર અંગે ચૂંટણી પંચ અને TCSની જવાબદારી અંગે સવાલો કર્યા છે. બીજી તરફ, આ મુદ્દે ચૂંટણી પંચની પ્રક્રિયા અને આંતરિક નિર્ણય પ્રક્રિયા અંગે અલગ અલગ દાવા સામે આવ્યા છે.
મુંબઈથી દિલ્હી સુધી આંદોલન
આ કાનૂની વિવાદ વચ્ચે CJP સહિત વિવિધ સંગઠનો દ્વારા જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માગ સાથે દેશના અલગ અલગ શહેરોમાં વિરોધ પ્રદર્શન કરવામાં આવી રહ્યા છે. મુંબઈમાં 2 ઓક્ટોબરે CJPના પ્રદર્શનમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો જોડાયા હતા. અભિજીત દીપકેએ આંદોલનને અન્ય શહેરોમાં લઈ જવાની અને ત્યારબાદ દિલ્હીના જંતર-મંતર ખાતે ફરી પ્રદર્શન કરવાની જાહેરાત કરી છે. દિલ્હીમાં પણ જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માગ સાથે વિરોધ દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી હતી.
સરકાર અને ચૂંટણી પંચનો પક્ષ પણ મહત્વનો
આ વિવાદમાં વિપક્ષ અને અરજદારો તરફથી ચૂંટણી પ્રક્રિયા તથા SIR અંગે ગંભીર આક્ષેપો કરવામાં આવી રહ્યા છે. બીજી તરફ ચૂંટણી પંચે અગાઉ સ્પષ્ટતા કરી છે કે તેની આંતરિક ચર્ચા અને મતભેદો લોકશાહી સંસ્થાની સામાન્ય નિર્ણય પ્રક્રિયાનો ભાગ છે અને SIR સંબંધિત નિર્ણયો સમગ્ર કમિશન દ્વારા લેવામાં આવ્યા હોવાનું જણાવ્યું છે. તેથી હાલ સામે આવેલા આરોપો અને દાવાઓને કોર્ટના અંતિમ નિર્ણયથી અલગ રાખીને જોવાની જરૂર છે.