ઇમરાન ખાનને ભારત છોડવાની નોટિસ
બોલિવૂડ અભિનેતા ઇમરાન ખાનને મુંબઈમાં વિરોધ પ્રદર્શનમાં ભાગ લીધા બાદ 28 ઑક્ટોબર, 2026 સુધીમાં ભારત છોડવાની નોટિસ આપવામાં આવી હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. ઇમરાન અમેરિકન નાગરિક છે અને તેમની પાસે ઓવરસીઝ સિટિઝન ઑફ ઇન્ડિયા એટલે કે OCI કાર્ડ છે. આ મામલે વિદેશી નાગરિકોના અધિકારો, ભારતમાં રાજકીય પ્રવૃત્તિઓમાં તેમની ભાગીદારી અને OCI કાર્ડના નિયમો અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
શું છે સમગ્ર વિવાદ?
10 ઑક્ટોબર, 2026ના રોજ મુંબઈના ઓગસ્ટ ક્રાંતિ મેદાન વિસ્તારમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ યોજાયેલા વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન ઇમરાન ખાન સહિત અનેક લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ ભાજપના નેતા કિરીટ સોમૈયાએ ઇમરાનની વિદેશી નાગરિકતા અને પ્રદર્શનમાં તેમની ભાગીદારી અંગે ફરિયાદ કરી હતી. આ ઘટનાક્રમ બાદ ઇમરાનને ભારત છોડવાની નોટિસ મળ્યાના અહેવાલો પ્રકાશિત થયા. અહેવાલો મુજબ, ઇમરાન આ નોટિસને કોર્ટમાં પડકારવાની તૈયારીમાં છે.
વિદેશીને દેશ છોડવાની નોટિસ કોણ આપી શકે?
ભારતમાં વિદેશી નાગરિકોના પ્રવેશ, રોકાણ અને દેશ છોડવા સંબંધિત બાબતો કાયદા તથા સત્તાધિકૃત વહીવટી તંત્રના નિયમો હેઠળ આવે છે. ઇમરાન ખાનના કેસમાં ફોરેનર્સ રીજનલ રજિસ્ટ્રેશન ઑફિસ એટલે કે FRROની કાર્યવાહી ચર્ચામાં છે. જોકે, નોટિસનો ચોક્કસ કાયદાકીય આધાર, તેમાં દર્શાવાયેલા આરોપો અને તેની કાયદેસરતા અંગે અંતિમ નિર્ણય સંબંધિત સત્તાધિકારી અથવા અદાલતની પ્રક્રિયા બાદ જ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
OCI કાર્ડ શું છે?
OCI કાર્ડ ભારતીય મૂળ ધરાવતા અથવા કાયદામાં નક્કી કરેલી પાત્રતા ધરાવતા વિદેશી નાગરિકો માટેની વિશેષ વ્યવસ્થા છે. આ કાર્ડથી પાત્ર વ્યક્તિઓને ભારતમાં લાંબા ગાળા સુધી રહેવા અને અનેક પ્રકારની સુવિધાઓ મેળવવાનો અધિકાર મળે છે. જોકે, OCI કાર્ડ ભારતીય નાગરિકતા નથી. કાર્ડધારક પોતાના વિદેશી પાસપોર્ટના નાગરિક જ રહે છે અને ભારતીય નાગરિકોને મળતા તમામ અધિકારો તેમને મળતા નથી.
OCI કાર્ડધારકોને કયા અધિકારો નથી?
OCI કાર્ડધારકો ભારતની લોકસભા, વિધાનસભા કે સ્થાનિક ચૂંટણીઓમાં ભારતીય મતદાર તરીકે મતદાન કરી શકતા નથી. તેઓ ભારતીય નાગરિકોની જેમ ચૂંટણી લડી શકતા નથી અને કેટલીક બંધારણીય અથવા જાહેર હોદ્દાઓ માટે પણ પાત્ર નથી. બીજી તરફ, OCI કાર્ડ હેઠળ મળતી સુવિધાઓનો ઉપયોગ કરતી વખતે તેમણે લાગુ પડતા ભારતીય કાયદા અને નિયમોનું પાલન કરવું પડે છે. રાજકીય પ્રવૃત્તિઓ અંગે કોઈ ચોક્કસ પ્રતિબંધ લાગુ પડે છે કે નહીં, તે સંબંધિત કાયદા, નિયમો અને કેસની હકીકતોના આધારે નક્કી થાય છે.
આલિયા, કેટરિના અને નોરા પાસે કઈ નાગરિકતા?
બોલિવૂડમાં કામ કરતા દરેક કલાકાર ભારતીય નાગરિક હોય એવું નથી. જાહેર અહેવાલો મુજબ, આલિયા ભટ્ટ અને કેટરિના કૈફ બ્રિટિશ નાગરિકતા ધરાવે છે, જ્યારે નોરા ફતેહી કેનેડિયન નાગરિક છે અને નરગિસ ફખરી અમેરિકન નાગરિક છે. વિદેશી નાગરિકતા ધરાવતી વ્યક્તિઓ ભારતમાં લાગુ પડતા વિઝા અથવા અન્ય કાયદેસર ઇમિગ્રેશન દરજ્જા હેઠળ રહીને કામ કરી શકે છે. કોઈ કલાકારની નાગરિકતા અને ભારતમાં રહેવાનો કાયદાકીય દરજ્જો બે અલગ બાબતો છે.
અક્ષય કુમારની નાગરિકતામાં શું બદલાયું?
અક્ષય કુમાર અગાઉ કેનેડિયન નાગરિકતા ધરાવતા હતા. જોકે, 15 ઑગસ્ટ, 2023ના રોજ તેમણે ભારતીય નાગરિકતા મળ્યાની જાહેરાત કરી હતી અને તેના દસ્તાવેજો પણ જાહેર કર્યા હતા. તેથી જૂના અહેવાલોમાં તેમને કેનેડિયન નાગરિક તરીકે દર્શાવવામાં આવે તો તે માહિતી હવે જૂની ગણાય. ઇમરાન ખાનનો કેસ ફરી એકવાર બતાવે છે કે કલાકારની લોકપ્રિયતા અને તેની કાયદેસર નાગરિકતાની સ્થિતિ અલગ વિષયો છે.