મોંઘવારી સામે વધુ એક પડકાર
સામાન્ય માણસ પહેલેથી જ મોંઘવારીના દબાણનો સામનો કરી રહ્યો છે ત્યારે હવે El Niñoની મજબૂત સ્થિતિ અને મોંઘા ક્રૂડ ઓઈલને કારણે આગામી મહિનાઓમાં ભાવ પર વધુ દબાણ ઊભું થવાની ચિંતા વધી છે. બીજી તરફ ભારતમાં ઓગસ્ટ 2026માં જથ્થાબંધ મોંઘવારીનો દર 9.92 ટકા રહ્યો છે, જે જુલાઈના 9.78 ટકાથી વધારે છે.
WMOની મોટી ચેતવણી
વિશ્વ હવામાન સંગઠન એટલે કે WMOએ 3 સપ્ટેમ્બરે જણાવ્યું છે કે El Niño મજબૂત બનીને ખૂબ શક્તિશાળી સ્થિતિ તરફ જઈ શકે છે. WMOના મોડલ મુજબ આ સ્થિતિ ફેબ્રુઆરી 2027 સુધી ચાલુ રહેવાની સંભાવના લગભગ 100 ટકા છે. જોકે WMOએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે El Niñoની અસર દરેક દેશમાં એકસરખી હોતી નથી અને અન્ય હવામાન પરિબળો પણ તેની અસરને બદલી શકે છે.
ખેતી પર હવામાનની અસર
El Niñoને કારણે વિશ્વના વિવિધ વિસ્તારોમાં વરસાદ અને તાપમાનની પેટર્નમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. ભારતમાં ચોમાસું પણ હવે અંતિમ તબક્કામાં છે અને IMD મુજબ પશ્ચિમ રાજસ્થાનના કેટલાક વિસ્તારોમાંથી 19 સપ્ટેમ્બર આસપાસ ચોમાસાની વિદાય શરૂ થવાની સ્થિતિ બની રહી છે. હવામાનની અનિશ્ચિતતા કૃષિ ઉત્પાદન અને સપ્લાય ચેઇન માટે પડકાર ઊભો કરી શકે છે.
WPIમાં મોંઘવારીનો ઉછાળો
સરકારી આંકડા મુજબ ઓગસ્ટ 2026માં ભારતનો WPI ફુગાવો 9.92 ટકા રહ્યો હતો. તેમાં Fuel & Power ગ્રુપનો ફુગાવો 22.93 ટકા અને WPI Food Indexનો ફુગાવો 7.05 ટકા રહ્યો. સરકારના અહેવાલ મુજબ Mineral Oils, Food Articles, Food Products, Basic Metals અને Chemicals સહિતના ક્ષેત્રોએ WPI ફુગાવામાં મહત્વનો ફાળો આપ્યો.
ચોખા સહિત ખાદ્ય વસ્તુઓ પર નજર
વરસાદ અને હવામાનની સ્થિતિને કારણે કૃષિ ઉત્પાદન પર અસર પડે તો અનાજ અને અન્ય ખાદ્ય વસ્તુઓના પુરવઠા પર દબાણ આવી શકે છે. ખાસ કરીને ચોખા જેવા મહત્વના ખાદ્ય પાકમાં વાવેતર અને ઉત્પાદન અંગેના આંકડાઓને નજીકથી જોવાની જરૂર રહેશે. જોકે વાવેતર ઘટે એટલે ભાવ ચોક્કસ વધશે એવું કહેવું હાલ વહેલું છે, કારણ કે ભાવ પર ઉત્પાદન ઉપરાંત સરકારી સ્ટોક, આયાત-નિકાસ, સ્થાનિક માંગ અને વૈશ્વિક બજાર જેવા અનેક પરિબળો અસર કરે છે.
ક્રૂડ મોંઘું થાય તો શું થશે?
બીજી તરફ આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો થાય તો તેની અસર પરિવહન અને ઉત્પાદન ખર્ચ પર પડી શકે છે. આથી કેટલીક ચીજવસ્તુઓના ભાવ પર પરોક્ષ દબાણ ઊભું થઈ શકે છે. એટલે આગામી મહિનાઓમાં હવામાન, કૃષિ ઉત્પાદન, ક્રૂડ ઓઈલ અને WPI જેવા ચારેય પરિબળો મોંઘવારીના ટ્રેન્ડ માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
મોંઘવારીનો ‘મહા-બોમ્બ’ કે જોખમ?
હાલમાં તેને મોંઘવારીનો નિશ્ચિત ‘મહા-બોમ્બ’ ગણવો યોગ્ય નથી. પરંતુ El Niñoની મજબૂત સ્થિતિ, ખાદ્ય ભાવમાં વધારો અને ઊંચો WPI આગામી મહિનાઓમાં મોંઘવારી માટે જોખમ ઊભું કરી શકે છે. WMOની ચેતવણી મુખ્યત્વે હવામાન અને તેના સંભવિત પ્રભાવ અંગે છે; ભારતમાં ભાવ કેટલા વધશે તે અંગે WMOએ કોઈ ચોક્કસ આગાહી કરી નથી.