બિલ નહીં, હવે કાયદો બન્યો

રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસ ખરીદતા દેશો પર આર્થિક દબાણ વધારવા માટે અમેરિકાએ મોટું પગલું ભર્યું છે. Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026 પર અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 18 સપ્ટેમ્બરે હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ કાયદો રશિયન ઊર્જાના મોટા ખરીદદારોમાંથી કેટલાક દેશોની અમેરિકામાં આવતી ચીજવસ્તુઓ પર 100 ટકા સુધીનો ટેરિફ લાદવાની સત્તા આપે છે. ભારત રશિયન ક્રૂડના મોટા ખરીદદારોમાં હોવાથી આ જોગવાઈ ભારત માટે પણ મહત્વપૂર્ણ બની છે. જોકે, સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે ભારત પર 100% ટેરિફ હાલ આપમેળે લાગુ થયો નથી; તેનો ઉપયોગ કરવો કે નહીં અને કયા દરે કરવો તે અમેરિકી પ્રશાસનના આગામી નિર્ણય પર નિર્ભર છે.

ભારતનું નામ કેમ આવ્યું?

રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ બાદ ભારતે રશિયા પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદવાનું ચાલુ રાખ્યું છે. અમેરિકાના નવા કાયદાનો હેતુ રશિયાની ઊર્જા આવક પર દબાણ વધારવાનો છે. કાયદાની પ્રક્રિયા દરમિયાન રજૂ કરાયેલા સુધારામાં ભારત, ચીન, તુર્કી, અઝરબૈજાન, હંગેરી, સ્લોવાકિયા, UAE, સિંગાપોર, કઝાકિસ્તાન અને કિર્ગિસ્તાન જેવા દેશોના નામ સંભવિત ટેરિફ માટે દર્શાવવામાં આવ્યા હતા. જોકે કાયદાની અંતિમ જોગવાઈનો અર્થ એ નથી કે આ તમામ દેશો પર 100% ડ્યૂટી તરત જ લાગી ગઈ છે.

ટેરિફ લાગશે તો ભારતીય નિકાસ મોંઘી થશે

જો અમેરિકી પ્રશાસન ભારતમાંથી આવતી ચીજવસ્તુઓ પર ઊંચો વધારાનો ટેરિફ લાગુ કરે છે, તો અમેરિકી બજારમાં ભારતીય માલની કિંમત વધી શકે છે. તેના કારણે નિકાસકારોના માર્જિન, નવા ઓર્ડર અને અમેરિકી બજારમાં સ્પર્ધાત્મકતા પર દબાણ આવી શકે છે. જોકે વાસ્તવિક અસર કયા ઉત્પાદનો પર ડ્યૂટી લાગશે, દર કેટલો હશે અને અમલ ક્યારે થશે તેના પર નિર્ભર રહેશે. વેપાર નિષ્ણાતોએ પણ આ ત્રણ બાબતો સ્પષ્ટ થયા બાદ જ ચોક્કસ અસરનું મૂલ્યાંકન શક્ય હોવાનું જણાવ્યું છે.

ટેક્સટાઇલ અને ગાર્મેન્ટ સેક્ટર પર ખાસ નજર

હાલમાં સૌથી સ્પષ્ટ ચિંતા ટેક્સટાઇલ અને એપેરલ સેક્ટર તરફથી સામે આવી છે. Confederation of Indian Textile Industry (CITI)એ ચેતવણી આપી છે કે અમેરિકામાં વધારાનો ટેરિફ ભારતીય ટેક્સટાઇલ અને એપેરલને ભાવની દૃષ્ટિએ અસ્પર્ધાત્મક બનાવી શકે છે, કારણ કે અમેરિકા આ સેક્ટરનું સૌથી મોટું નિકાસ બજાર છે. ખાસ કરીને MSME આધારિત નિકાસકારો માટે વધારાની ડ્યૂટી શોષવી મુશ્કેલ બની શકે છે. કાયદા પર હસ્તાક્ષર બાદ કેટલાક ભારતીય ટેક્સટાઇલ શેરોમાં પણ બજારની પ્રતિક્રિયા જોવા મળી હતી.

જેમ્સ-જ્વેલરી, એન્જિનિયરિંગ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ

અમેરિકા ભારત માટે માત્ર ટેક્સટાઇલનું જ નહીં પરંતુ અનેક મોટા નિકાસ સેક્ટરનું મહત્વનું બજાર છે. FY2026માં અમેરિકામાં ભારતની નિકાસમાં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, એન્જિનિયરિંગ પ્રોડક્ટ્સ, દવાઓ, જેમ્સ-જ્વેલરી અને રેડીમેડ ગાર્મેન્ટ્સનો મોટો હિસ્સો રહ્યો હતો. તેથી જો વ્યાપક રીતે ભારતીય માલ પર વધારાનો ટેરિફ લાગુ થાય તો આ સેક્ટરોમાં પણ ભાવ અને સ્પર્ધાત્મકતાને અસર થઈ શકે છે. જોકે કયા સેક્ટર પર વાસ્તવમાં કેટલો ટેરિફ લાગશે તે અંગે હાલમાં અંતિમ પ્રોડક્ટ-વાઇઝ વિગતો જાહેર થયેલી નથી.

IT માટે એક મહત્વની સ્પષ્ટતા

અહીં એક બાબત સમજવી જરૂરી છે. ટેરિફ મુખ્યત્વે અમેરિકામાં આયાત થતી ચીજવસ્તુઓ પર લાગુ થાય છે, તેથી ભારતીય IT સેવાઓને ટેક્સટાઇલ કે જેમ્સ-જ્વેલરી જેવી સીધી અસર થશે એવું હાલમાં કહેવું યોગ્ય નથી. જોકે ટેરિફના કારણે ભારત-અમેરિકા વેપાર વાતાવરણમાં અનિશ્ચિતતા વધે તો તેનો પરોક્ષ પ્રભાવ અન્ય બિઝનેસ અને રોકાણ ક્ષેત્રો પર પડી શકે છે. તેથી “IT સેક્ટર પર 100% ટેરિફ” જેવી સીધી હેડલાઇન તથ્યાત્મક રીતે યોગ્ય નહીં ગણાય.

ભારત માટે ઊર્જા અને વેપારનું મોટું ગણિત

આ સમગ્ર મામલાનો બીજો મહત્વનો ભાગ રશિયન ક્રૂડ ઓઇલ છે. જો ભારત રશિયન ઊર્જાની ખરીદીમાં ઘટાડો કરે તો વૈકલ્પિક સપ્લાયર્સ પાસેથી ક્રૂડ લેવું પડી શકે છે, જે વૈશ્વિક તેલના ભાવ અને ભારતના રિફાઇનિંગ ખર્ચ પર અસર કરી શકે છે. બીજી તરફ, જો અમેરિકી ટેરિફનો સામનો કરવો પડે તો ભારતીય નિકાસકારો માટે અમેરિકી બજારમાં સ્પર્ધા વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે. એટલે ભારત માટે આ માત્ર ટેરિફનો મુદ્દો નથી, પરંતુ ઊર્જા સુરક્ષા અને નિકાસ બજાર—બન્ને વચ્ચેનું આર્થિક સંતુલન છે. ભારત સરકારે પણ કહ્યું છે કે દેશની ઊર્જા સુરક્ષા અને આર્થિક હિતોનું રક્ષણ પ્રાથમિકતા રહેશે.

હવે આગળ શું થશે?

કાયદો બની ગયો હોવા છતાં ભારત પર 100% ટેરિફ તરત લાગુ થયો નથી. અમેરિકી પ્રશાસન હવે કાયદા હેઠળની સત્તાનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરે છે, કયા દેશોને નિશાન બનાવે છે, કયા ઉત્પાદનો આવરી લે છે અને વાસ્તવિક ટેરિફ દર કેટલો રાખે છે—તે મહત્વનું રહેશે. કાયદામાં રાષ્ટ્રપતિને કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં છૂટછાટ અથવા waiver આપવાની સત્તા પણ આપવામાં આવી છે. એટલે ભારત-અમેરિકા વચ્ચેની વેપાર અને કૂટનીતિક વાતચીત આગામી તબક્કામાં મહત્વની બની શકે છે.