UPI ચાર્જથી વેપારીઓમાં ચિંતા

સુરતના ટેક્સટાઇલ વેપારીઓમાં UPI પર લાગનારા નવા MDR ચાર્જને લઈને ચિંતા વધી છે. 15 ઓક્ટોબર 2026થી ₹2,000થી વધુના પસંદગીના Person-to-Merchant એટલે કે P2M UPI વ્યવહારો પર 0.4 ટકા MDR લાગુ થવાનો નિર્ણય જાહેર થયો છે. જોકે, આ ચાર્જ સામાન્ય ગ્રાહક પાસેથી સીધો વસૂલવાનો નથી. વેપારીઓનું કહેવું છે કે ટેક્સટાઇલ માર્કેટમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ રોજિંદા વ્યવહારનો મહત્વનો ભાગ બની ગયું હોવાથી વધારાનો ખર્ચ નાના વેપારીઓ માટે મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે.

પગારથી લઈને માલની ખરીદી સુધી UPI

સુરત ટેક્સટાઇલ માર્કેટના વેપારીઓના જણાવ્યા પ્રમાણે કામદારોના પગાર, એડવાન્સ, કટિંગ-પેકિંગ ચાર્જ અને મટીરિયલની ખરીદી સહિત અનેક વ્યવહારોમાં UPIનો ઉપયોગ થાય છે. સુરત ટેક્સટાઇલ માર્કેટના જોઇન્ટ સેક્રેટરી રંગનાથ શારડાએ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે વધારાનો ચાર્જ નાના વેપારીઓને ફરી ચેક આધારિત વ્યવહાર તરફ ધકેલી શકે છે. તેમના મતે ચેક પેમેન્ટમાં સમય લાગવાથી કામદારો અને વેપારીઓ બંને માટે વ્યવહાર ધીમો પડી શકે છે.

વેપારીઓને ગ્રાહક પર બોજ વધવાનો ડર

વેપારીઓનું કહેવું છે કે ટેક્સટાઇલ માર્કેટમાં ₹20 હજાર, ₹30 હજાર, ₹50 હજારથી લઈને ₹1 લાખ સુધીના વ્યવહારો સામાન્ય છે અને આવા મોટા પ્રમાણમાં પેમેન્ટ ડિજિટલ રીતે થાય છે. વેપારીઓનો દાવો છે કે MDRનો ખર્ચ વધશે તો તેનો પરોક્ષ પ્રભાવ માલની કિંમત પર પડી શકે છે. જોકે, સરકારે બેંકો અને પેમેન્ટ પ્રોવાઇડર્સને MDRનો ખર્ચ ગ્રાહકો પર ટ્રાન્સફર ન કરવા જણાવ્યું છે, તેથી ગ્રાહક પાસેથી સીધી UPI ફી વસૂલવાની બાબતને અલગથી જોવી જરૂરી છે.

લોન માફીનો મુદ્દો કેટલો સાચો?

વેપારીઓની ચિંતા સાથે મોટા ઉદ્યોગપતિઓની લોન માફીનો સવાલ પણ ચર્ચામાં છે. પરંતુ અહીં લોન રાઇટ-ઓફ અને લોન માફી વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે. નાણાં મંત્રાલય અને RBIના નિયમો મુજબ ટેક્નિકલ રાઇટ-ઓફનો અર્થ આપમેળે કરજદારની જવાબદારી ખતમ થવી નથી; લખાયેલી લોનની વસૂલાતની પ્રક્રિયા ચાલુ રહી શકે છે. બીજી તરફ, કેટલાક સમાધાન કરારોમાં બેંક ચોક્કસ રકમ સ્વીકારી બાકી દાવામાં છૂટ આપી શકે છે. તેથી દરેક રાઇટ-ઓફને સીધી ‘લોન માફી’ ગણવું તથ્યાત્મક રીતે યોગ્ય નથી.

UPIનું નવું માળખું શું કહે છે?

નવા માળખા મુજબ ₹2,000 સુધીના પેમેન્ટ અને P2P ટ્રાન્ઝેક્શન મફત રહેશે. પસંદગીના ₹2,000થી વધુના મર્ચન્ટ પેમેન્ટ પર 0.4 ટકા MDR લાગશે, જ્યારે ₹75,000 કે તેથી વધુના વ્યવહારમાં MDRની મહત્તમ મર્યાદા ₹300 રહેશે. નાના વેપારીઓ માટે પણ કેટલીક કેટેગરીમાં શૂન્ય MDRની જોગવાઈ છે. કેન્દ્ર સરકારનું કહેવું છે કે આ વ્યવસ્થા UPIના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, સાયબર સુરક્ષા અને લાંબા ગાળાની ટકાઉ વ્યવસ્થા માટે કરવામાં આવી છે.

સુરતના વેપારીઓની માંગ

સુરતના ટેક્સટાઇલ વેપારીઓ આ ચાર્જની અસર અંગે પુનર્વિચારની માંગ કરી રહ્યા છે. વેપારીઓનું કહેવું છે કે ડિજિટલ પેમેન્ટ હવે ટેક્સટાઇલ વ્યવસાયની દૈનિક કામગીરીનો મહત્વનો ભાગ છે, તેથી કોઈપણ વધારાનો ખર્ચ નાના વેપારીઓ, કામદારો અને આખી સપ્લાય ચેઇનને અસર કરી શકે છે. હાલ મુખ્ય સવાલ એ છે કે નવા MDRનું વાસ્તવિક અમલીકરણ બજારના વ્યવહારો પર કેટલી અસર કરે છે અને વેપારીઓ તેનો ખર્ચ કેવી રીતે સંભાળે છે.