IIT દિલ્હી વિદ્યાર્થીના મોત બાદ શિક્ષણ વ્યવસ્થા પર સવાલ

IIT દિલ્હીના 31 વર્ષીય MSc ફિઝિક્સ વિદ્યાર્થી ઋષિકેશ કુમારના મોત બાદ દેશની ઉચ્ચ શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં વિદ્યાર્થીઓના માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને સંસ્થાકીય સહાય અંગે ફરી સવાલો ઊભા થયા છે. આ મુદ્દે કૉકરોચ જનતા પાર્ટીના કન્વીનર અભિજિત દીપકે શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં મોટા પાયે સુધારાની જરૂરિયાત વ્યક્ત કરી છે. ઋષિકેશના મોતની તપાસ માટે IIT દિલ્હીએ નિવૃત્ત દિલ્હી હાઈકોર્ટ જસ્ટિસ મુક્તા ગુપ્તાની અધ્યક્ષતામાં બાહ્ય તપાસ સમિતિ પણ બનાવી છે.

‘વિદ્યાર્થીઓને ભય નહીં, સહારો જોઈએ’

અભિજિત દીપકે કહ્યું કે દેશની શ્રેષ્ઠ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓને માત્ર શૈક્ષણિક સફળતા માટે નહીં, પરંતુ મુશ્કેલ સમય દરમિયાન માનસિક અને સંસ્થાકીય સહારો પણ મળવો જોઈએ. તેમના મતે વિદ્યાર્થીઓને એવું વાતાવરણ મળવું જરૂરી છે જ્યાં તેઓ પોતાની સમસ્યાઓ અંગે ખુલ્લેઆમ વાત કરી શકે અને ભવિષ્યને લઈને નિરાશા અનુભવ્યા વગર મદદ મેળવી શકે.

પાંચ વર્ષમાં IITમાં 65 વિદ્યાર્થીઓના મોત

અભિજિત દીપકે IIT જેવી પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાઓમાં વિદ્યાર્થીઓના મોતના આંકડાનો ઉલ્લેખ કરીને શિક્ષણ વ્યવસ્થા સામે સવાલો ઉઠાવ્યા. ઉપલબ્ધ RTI આધારિત આંકડા મુજબ 2021થી 2025 દરમિયાન દેશની IIT સંસ્થાઓમાં 65 વિદ્યાર્થીઓએ આત્મહત્યા કરી હતી. આ આંકડાએ IIT કેમ્પસમાં માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને વિદ્યાર્થી સહાય વ્યવસ્થાને લઈને ગંભીર ચર્ચા જગાવી છે.

IIT દિલ્હીએ બનાવી તપાસ સમિતિ

ઋષિકેશ કુમારના મોત બાદ IIT દિલ્હીમાં વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા વિરોધ પ્રદર્શન પણ કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ સંસ્થાએ બાહ્ય તપાસ સમિતિની રચના કરી છે. અંતિમ સમિતિની અધ્યક્ષતા નિવૃત્ત દિલ્હી હાઈકોર્ટ જસ્ટિસ મુક્તા ગુપ્તા કરશે, જ્યારે AIIMS દિલ્હીના મનોચિકિત્સા વિભાગના પ્રોફેસર પ્રતાપ શરણ સહિત વિદ્યાર્થી પ્રતિનિધિઓ અને રજિસ્ટ્રાર પણ સમિતિમાં સામેલ છે. સમિતિને ઘટનાની પરિસ્થિતિ અને સંસ્થાની પ્રક્રિયાઓની સમીક્ષા કરીને અહેવાલ રજૂ કરવાનો રહેશે.

સુભાષ ચંદ્રાના દેવા મુદ્દે પણ સવાલ

અભિજિત દીપકે શિક્ષણ વ્યવસ્થા ઉપરાંત ઉદ્યોગપતિ સુભાષ ચંદ્રા સાથે જોડાયેલા વ્યક્તિગત ગેરંટીના ઇન્સોલ્વન્સી કેસ અંગે પણ સવાલો ઉઠાવ્યા છે. અહીં એક મહત્વની સ્પષ્ટતા જરૂરી છે: ઉપલબ્ધ અહેવાલો મુજબ આશરે ₹22,006 કરોડની રકમ કુલ દાવાઓ (claims) સાથે સંબંધિત હતી; તેને સુભાષ ચંદ્રાએ વ્યક્તિગત રીતે લીધેલી ₹22,000 કરોડની લોન તરીકે રજૂ કરવું યોગ્ય નથી. NCLTની કાર્યવાહી વ્યક્તિગત ગેરંટી સાથે જોડાયેલી હતી અને પ્રસ્તાવિત ચુકવણી આશરે ₹6.25 કરોડની હતી.