હજારો ફૂટની ઊંચાઈએ અચાનક કેમ ધ્રુજે છે વિમાન? જાણો ટર્બ્યુલન્સનું વિજ્ઞાન

આકાશમાં વિમાન અચાનક કેમ ધ્રુજે છે?

વિમાનમાં મુસાફરી દરમિયાન અચાનક લાગતા આંચકાથી ઘણા મુસાફરો ગભરાઈ જાય છે. હજારો ફૂટની ઊંચાઈએ ઉડતું વિમાન થોડા સમય માટે ધ્રુજવા લાગે ત્યારે મનમાં સવાલ થાય કે શું કોઈ ગંભીર સમસ્યા છે? પરંતુ મોટા ભાગના કિસ્સામાં તેનું કારણ ટર્બ્યુલન્સ (Turbulence) હોય છે, જે ઉડાન દરમિયાન થતી એક સામાન્ય અને સ્વાભાવિક ઘટના છે.

ટર્બ્યુલન્સ શું છે?

ટર્બ્યુલન્સ એટલે હવામાં થતી અસ્થિરતા. જ્યારે પવનની દિશા, ઝડપ અથવા તાપમાનમાં અચાનક ફેરફાર થાય છે ત્યારે વિમાન થોડા સમય માટે હલવા અથવા આંચકા અનુભવવા લાગે છે. આ અનુભવ ખરાબ રસ્તા પર દોડતી કાર જેવો હોય છે. આધુનિક વિમાનોને આવી સ્થિતિ સહન કરી શકે તે રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવે છે.

ટર્બ્યુલન્સ કેમ સર્જાય છે?

ટર્બ્યુલન્સના ઘણા કુદરતી કારણો હોઈ શકે છે. ગરમ અને ઠંડી હવાના પ્રવાહ વચ્ચેનો તફાવત, પર્વતીય વિસ્તારોની હવાની લહેરો અને ઊંચાઈએ ઝડપથી વહેતા જેટ સ્ટ્રીમ જેવા પવન તેના મુખ્ય કારણો છે. ખાસ કરીને ક્લિયર એર ટર્બ્યુલન્સ (CAT) સૌથી મુશ્કેલ માનવામાં આવે છે કારણ કે તે સ્વચ્છ આકાશમાં પણ થઈ શકે છે અને તેને અગાઉથી જોવું મુશ્કેલ હોય છે.

ટર્બ્યુલન્સ સમયે શું કરવું?

ટર્બ્યુલન્સ અનુભવાય ત્યારે ગભરાવાની જરૂર નથી. પાઇલોટ્સ હવામાન રડાર, એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ અને અન્ય વિમાનો પાસેથી મળતી માહિતીના આધારે જરૂર પડે તો વિમાનની ઊંચાઈ બદલી દે છે. મુસાફરો માટે સૌથી મહત્વની સલાહ એ છે કે સીટ બેલ્ટ હંમેશા બાંધેલી રાખવી, કારણ કે ઈજાનું સૌથી મોટું કારણ ટર્બ્યુલન્સ નહીં, પરંતુ સીટ પરથી ઊછળવું હોય છે.