અરુણાચલના 27 સ્થળો ભારતના નકશામાં
ભારત-ચીન વચ્ચે અરુણાચલ પ્રદેશને લઈને ચાલતો જૂનો વિવાદ ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે. ભારતે અરુણાચલ પ્રદેશમાં આવેલા 27 ભૌગોલિક સ્થળોને સત્તાવાર ભારતીય નકશામાં તેમના પ્રમાણિત નામોથી દર્શાવ્યા છે. ભારતના આ પગલાં બાદ ચીન તરફથી તીખી પ્રતિક્રિયા સામે આવી છે અને બેઇજિંગે આ નિર્ણયનો વિરોધ કર્યો છે.
ચીનનો વિરોધ, ‘ઝાંગનાન’નો દાવો
ચીનના સરકારી મીડિયા Global Timesએ ભારતના આ પગલાની ટીકા કરી છે. ચીન અરુણાચલ પ્રદેશને પોતાના દાવાવાળા ‘Zangnan’ વિસ્તાર તરીકે રજૂ કરે છે અને ભારત દ્વારા સ્થળોના નામ પ્રમાણિત કરવાની કાર્યવાહી પર વાંધો ઉઠાવી રહ્યો છે. ચીનનું કહેવું છે કે ભારત દ્વારા કરવામાં આવેલી આવી કાર્યવાહીથી સરહદ સંબંધિત ચર્ચાઓ પર અસર પડી શકે છે.
ભારતનું વલણ સ્પષ્ટ
ભારત સતત કહી રહ્યું છે કે અરુણાચલ પ્રદેશ દેશનો અભિન્ન અને અવિભાજ્ય ભાગ છે. 2025માં પણ ચીને અરુણાચલ પ્રદેશના 27 સ્થળોના નામ બદલવાનો પ્રયાસ કર્યો ત્યારે ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે તેને નકારી કાઢ્યો હતો અને સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે માત્ર નામ બદલવાથી જમીની હકીકત બદલાતી નથી.
27 સ્થળોમાં શું સામેલ છે?
2026ના ભારતીય પગલામાં અરુણાચલ પ્રદેશના વિવિધ ભૌગોલિક સ્થળો અને મહત્વપૂર્ણ સ્થળોને તેમના પ્રમાણિત ભારતીય નામોથી સત્તાવાર નકશામાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. આ કાર્યવાહીનો વ્યાપક અર્થ ભારત તરફથી પોતાના વહીવટી અને પ્રાદેશિક દાવાને સ્પષ્ટ રીતે રજૂ કરવાનો છે.
અહીં એક મહત્વની બાબત સમજવી જરૂરી છે કે 2025માં ચીને 27 સ્થળોના નામ બદલ્યા હતા, જ્યારે 2026માં ભારતે 27 સ્થળોને પોતાના સત્તાવાર નકશામાં પ્રમાણિત નામોથી દર્શાવ્યા છે. બંને ઘટનાઓને એક જ ઘટના તરીકે રજૂ કરવી યોગ્ય નથી.
સરહદ વિવાદ ફરી ચર્ચામાં કેમ?
અરુણાચલ પ્રદેશ ભારત અને ચીન વચ્ચેના સરહદી વિવાદના પૂર્વીય ક્ષેત્રમાં આવેલો વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વનો પ્રદેશ છે. ચીન લાંબા સમયથી સમગ્ર અરુણાચલ પ્રદેશ પર દાવો કરે છે, જ્યારે ભારત આ દાવાને સંપૂર્ણપણે નકારે છે. બંને દેશો વચ્ચે સરહદ મુદ્દે રાજદ્વારી અને સૈન્ય સ્તરે ચર્ચાઓ ચાલતી રહી છે.
ચીનની આડકતરી ચેતવણી
ચીન તરફથી આ પગલાને લઈને એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે આવા એકતરફી પગલાંથી ભારત-ચીન સંબંધો અને સરહદ અંગે ચાલી રહેલી વાતચીત વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે. ચીનના સરકારી મીડિયા દ્વારા પણ ભારતના પગલાને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
ભારત પોતાના વલણ પર અડગ
ભારત તરફથી અરુણાચલ પ્રદેશ અંગેનું વલણ લાંબા સમયથી સ્પષ્ટ છે. નામકરણ અથવા નકશામાં કોઈપણ પ્રકારના ફેરફારથી જમીની હકીકત બદલાતી નથી, તેવો ભારતનો અભિગમ રહ્યો છે. 2026ના તાજા વિવાદમાં પણ ભારતે અરુણાચલ પ્રદેશને પોતાના અભિન્ન હિસ્સા તરીકે રજૂ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું છે.
ભારત-ચીન વચ્ચે ફરી ગરમાયો મુદ્દો
27 સ્થળોના નામ સત્તાવાર ભારતીય નકશામાં દર્શાવવાના નિર્ણયથી અરુણાચલ પ્રદેશનો મુદ્દો ફરી એકવાર ભારત-ચીન સંબંધોના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે. એક તરફ ભારત પોતાના પ્રાદેશિક દાવાને મજબૂત રીતે રજૂ કરી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ ચીન આ પ્રકારના પગલાંનો વિરોધ કરી રહ્યું છે.
હાલના ઘટનાક્રમથી સ્પષ્ટ છે કે અરુણાચલ પ્રદેશને લઈને બંને દેશોના દાવા અને રાજદ્વારી મતભેદ યથાવત છે.