તમામ સભ્ય દેશોને આમંત્રણ
ભારતે શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઇઝેશન (SCO)ના આગામી સિવિલાઇઝેશન ડાયલોગ ફોરમ માટે પાકિસ્તાન સહિત તમામ સભ્ય દેશોને આમંત્રણ આપ્યું છે. આ ફોરમ નવી દિલ્હીમાં 20થી 22 નવેમ્બર, 2026 દરમિયાન યોજાવાનો છે. પાકિસ્તાનને આમંત્રણ અપાતાં ભારત-પાકિસ્તાન સંબંધોને લઈને ચર્ચા શરૂ થઈ હતી. જોકે, ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ આમંત્રણ SCOની સ્થાપિત પ્રક્રિયા અનુસાર આપવામાં આવ્યું છે.
વિદેશ મંત્રાલયે શું સ્પષ્ટતા કરી?
વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જાયસવાલે જણાવ્યું કે SCOના તમામ સભ્ય દેશો ઉપરાંત સંવાદ ભાગીદારો અને એક નિરીક્ષક દેશને પણ ફોરમ માટે આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું છે. પાકિસ્તાન SCOનું સભ્ય હોવાથી તેને પણ આમંત્રણ મોકલવામાં આવ્યું છે. એટલે આ પગલાને ભારતની પાકિસ્તાન નીતિમાં બદલાવ તરીકે જોવું યોગ્ય નથી.
પાકિસ્તાન અંગે ભારતનું વલણ યથાવત
પાકિસ્તાનને આમંત્રણ મળ્યું હોવા છતાં ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બંને દેશો વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધો અંગે તેની નીતિમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી. આમંત્રણ એક બહુપક્ષીય આંતરરાષ્ટ્રીય મંચના આયોજનનો ભાગ છે. તેનો અર્થ બંને દેશો વચ્ચે દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો ફરી શરૂ થઈ રહી છે એવો થતો નથી. ઓપરેશન સિંદૂર પછી પણ બંને દેશો SCO જેવા બહુપક્ષીય મંચોમાં સંગઠનના માળખા હેઠળ જોડાયેલા રહ્યા છે.
શું છે SCO સિવિલાઇઝેશન ડાયલોગ ફોરમ?
આ ફોરમનો હેતુ સભ્ય દેશો વચ્ચેની સંસ્કૃતિ, ઐતિહાસિક વારસો અને લોકો વચ્ચેના સંબંધોને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. બેઠકમાં સાંસ્કૃતિક રાજદ્વારી, વારસાનું સંરક્ષણ, શિક્ષણ અને પરંપરાગત જ્ઞાન જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થવાની અપેક્ષા છે. આ કાર્યક્રમ ભારતના સંસ્કૃતિ મંત્રાલય અને વિદેશ મંત્રાલયના સંયુક્ત આયોજન હેઠળ યોજાવાનો છે.
પાકિસ્તાન હાજરી આપશે કે નહીં?
ભારતે પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રીય વારસા અને સંસ્કૃતિ મંત્રી ઔરંગઝેબ ખાન ખીચીને પણ ફોરમમાં ભાગ લેવા આમંત્રણ આપ્યું છે. જોકે, પાકિસ્તાન તરફથી કોણ હાજરી આપશે તેની પુષ્ટિ હજી થઈ નથી. જો પાકિસ્તાની મંત્રી હાજરી આપશે, તો તે 2023માં ગોવામાં યોજાયેલી SCO વિદેશ મંત્રીઓની બેઠક બાદ કોઈ પાકિસ્તાની મંત્રીની ભારતની પ્રથમ મુલાકાત બની શકે છે.