શ્રાવણ સોમવારનો પણ સંયોગ

17 ઓગસ્ટ 2026, સોમવારના રોજ નાગ પંચમીનો પવિત્ર તહેવાર ઉજવાઈ રહ્યો છે. આ વર્ષે નાગ પંચમી અને શ્રાવણ સોમવારનો સંયોગ હોવાથી ભગવાન શિવ તથા નાગદેવતાની પૂજાનું ધાર્મિક મહત્વ વધુ વિશેષ માનવામાં આવે છે. પંચમી તિથિ 16 ઓગસ્ટે સાંજે શરૂ થઈને 17 ઓગસ્ટે સાંજે 5 વાગ્યે પૂર્ણ થાય છે.

નાગ પંચમીનું ધાર્મિક મહત્વ શું છે?

સનાતન પરંપરામાં નાગદેવતાનો સંબંધ ભગવાન શિવ અને ભગવાન વિષ્ણુ સાથે જોડાયેલો છે. ભગવાન શિવના ગળામાં નાગ શોભે છે, જ્યારે ભગવાન વિષ્ણુની શૈયા તરીકે શેષનાગનું વર્ણન મળે છે. સમુદ્રમંથન સાથે પણ વાસુકી નાગની કથા જોડાયેલી છે. આ કારણે નાગ પંચમીના દિવસે નાગદેવતા પ્રત્યે શ્રદ્ધા, સન્માન અને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાની પરંપરા છે.

નાગ પંચમી 2026નું શુભ મુહૂર્ત

આ વર્ષે પંચમી તિથિ 16 ઓગસ્ટે સાંજે 4:52 વાગ્યે શરૂ થઈ અને 17 ઓગસ્ટે સાંજે 5:00 વાગ્યે પૂર્ણ થઈ રહી છે. ઉપલબ્ધ પંચાંગ આધારિત માહિતી અનુસાર 17 ઓગસ્ટે નાગ પંચમીની પૂજા માટે સવારે 5:51થી 8:29 વાગ્યા સુધીનો સમય શુભ ગણાવવામાં આવ્યો છે.

17 ઓગસ્ટે નાગ પંચમી સાથે શ્રાવણ સોમવાર અને રવિ યોગ પણ દર્શાવવામાં આવ્યા છે. જોકે, શુભ સમય શહેર અને સ્થાનિક પંચાંગ પ્રમાણે થોડો બદલાઈ શકે છે.

નાગદેવતાની પૂજા કેવી રીતે કરવી?

પૂજાની શરૂઆત ભગવાન શિવના સ્મરણથી કરી શકાય છે. પરંપરા મુજબ શિવલિંગ પર જળાભિષેક કરીને બિલિપત્ર અર્પણ કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ નાગદેવતાની પ્રતિમા અથવા ચિત્રની સ્થાપના કરીને હળદર, કંકુ, ચોખા, ફૂલ વગેરે અર્પણ કરવામાં આવે છે.

ઘણા સ્થળોએ દૂધ, ફળ, મીઠાઈ વગેરેનો ભોગ ધરાવવાની પરંપરા પણ જોવા મળે છે. ઘરના મુખ્ય દ્વાર પર ગેરુ, માટી અથવા ગોબરથી નાગની આકૃતિ બનાવી તેની પૂજા કરવાની લોકપરંપરા પણ કેટલાક વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. નાગ પંચમીની વિધિ પ્રદેશ અને કુટુંબની પરંપરા પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે.

સર્પદોષ અને રાહુ-કેતુ અંગે શું માન્યતા છે?

જ્યોતિષ અને ધાર્મિક માન્યતાઓમાં નાગ પંચમીના દિવસે નાગદેવતાની પૂજા કરવાથી સર્પદોષ અથવા રાહુ-કેતુ સંબંધિત મુશ્કેલીઓમાંથી રાહત મળવાની માન્યતા છે. જોકે, આ ધાર્મિક અને જ્યોતિષીય માન્યતાઓ છે; તેને વૈજ્ઞાનિક રીતે સાબિત થયેલા ઉપાય તરીકે રજૂ કરી શકાય નહીં.

સાપ દેખાય કે ભય રહે તો શું કરવું?

કેટલીક જ્યોતિષીય પરંપરાઓમાં વારંવાર નાગના સ્વપ્ન આવવા અથવા સાપનો ભય રહેવા અંગે વિવિધ ઉપાયો જણાવવામાં આવે છે. તેમાં નાગદેવતાની પૂજા અને ‘ૐ નાગેન્દ્રહારાય નમઃ’ જેવા મંત્રના જાપનો ઉલ્લેખ થાય છે.

આવા ઉપાયો ધાર્મિક માન્યતા આધારિત છે. જો સાપના ભયને કારણે રોજિંદા જીવનમાં મુશ્કેલી થતી હોય, તો તેને માત્ર ધાર્મિક ઉપાય સાથે ન જોડીને યોગ્ય નિષ્ણાતની સલાહ લેવી વધુ યોગ્ય છે.

નાગ પંચમી પર જીવતા સાપને દૂધ ન પીવડાવો

નાગ પંચમીની આસ્થા જાળવતા સમયે જીવતા સાપને પકડીને અથવા દૂધ પીવડાવીને પૂજા કરવી યોગ્ય નથી. પૂજા માટે નાગદેવતાની પ્રતિમા, ચિત્ર અથવા પ્રતીકાત્મક સ્વરૂપનો ઉપયોગ કરી શકાય. આ રીતે ધાર્મિક ભાવના સાથે વન્યજીવોની સુરક્ષાનું પણ ધ્યાન રાખી શકાય.