કેન્સર થયા પછી નહીં, કારણ સુધી પહોંચવાની કોશિશ!
કેન્સરનું નિદાન થયા બાદ સારવાર શરૂ કરવી જેટલું મહત્વનું છે, એટલું જ મહત્વનું એ સમજવું છે કે કેન્સર થવા પાછળ કયા પરિબળોની ભૂમિકા રહી શકે છે. આ દિશામાં દિલ્હીની ઈન્દ્રપ્રસ્થ ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઈન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી (IIIT-Delhi)ના સંશોધક ડૉ. ગૌરવ આહુજા અને તેમની ટીમે AI આધારિત નવી ટેક્નોલોજી પર કામ કર્યું છે. આ સંશોધન DNAને નુકસાન પહોંચાડનારા રસાયણો અને તેમની અસરને સમજવામાં મદદ કરી શકે છે.
DNAમાં છુપાયેલા નિશાન શોધશે AI!
આ ટેક્નોલોજીનું નામ MutAIverse છે. સંશોધન મુજબ આ AI આધારિત પ્લેટફોર્મ DNAમાં બનતા DNA adducts એટલે કે DNA સાથે જોડાઈને નુકસાન પહોંચાડી શકે તેવા રાસાયણિક નિશાનોને ઓળખવામાં અને તેમને કયા genotoxinsથી નુકસાન થયું હોઈ શકે તેની પાછળની કડી શોધવામાં મદદ કરે છે. સરળ ભાષામાં કહીએ તો, શરીરના DNA પર પડેલી રાસાયણિક ‘છાપ’ પરથી તેના સંભવિત સ્ત્રોત સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.
કેન્સરના દર્દીઓના ટિશ્યૂ પર થયો અભ્યાસ
આ સંશોધનમાં ખાસ કરીને સ્મોકલેસ તમાકુના ઉપયોગ સાથે જોડાયેલા માથા અને ગળાના કેન્સરના દર્દીઓના ટિશ્યૂ સેમ્પલ્સ પર DNA adductomicsનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો. પેપરમાં 27 tumor tissue અને 11 tumor-adjacent control tissue samplesનો ઉલ્લેખ છે. AI મોડલે જાણીતા ઉપરાંત કેટલાક નવા DNA adducts ઓળખવામાં મદદ કરી અને તેમાંથી એક નવા adductની પ્રયોગશાળામાં MS/MS વિશ્લેષણથી પુષ્ટિ પણ કરવામાં આવી.
પ્રદૂષણથી કેમિકલ્સ સુધી, કારણોની સમજમાં મદદરૂપ?
સંશોધકોના મતે, શરીર પર વિવિધ genotoxins અને carcinogenic chemicalsની અસર DNAમાં ફેરફાર અથવા DNA damage સાથે જોડાઈ શકે છે. MutAIverseનું મહત્વ એ છે કે તે DNA adductsને તેમના સંભવિત મૂળ genotoxins સાથે જોડવાની પ્રક્રિયાને વધુ વ્યવસ્થિત અને સમજાય તેવી બનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. ભવિષ્યમાં આવી ટેક્નોલોજી કેન્સરના જોખમ અને પર્યાવરણીય અથવા રાસાયણિક એક્સપોઝરની અસર અંગે સંશોધનમાં ઉપયોગી બની શકે છે.
‘કેન્સરનું કારણ’ શોધવામાં કેટલું મોટું પગલું?
આ સંશોધનને કેન્સરની સારવાર માટે તૈયાર થઈ ગયેલી કોઈ ક્લિનિકલ ડાયગ્નોસ્ટિક મશીન તરીકે જોવું યોગ્ય નથી. હાલ તેનું મહત્વ મુખ્યત્વે DNA damage, carcinogen exposure અને cancer biologyને સમજવા માટેના સંશોધન સાધન તરીકે છે. જોકે, DNA પર પડેલી રાસાયણિક અસરને તેના સંભવિત સ્ત્રોત સુધી ટ્રેસ કરવાની ક્ષમતા ભવિષ્યમાં કેન્સર નિવારણ અને જોખમના અભ્યાસ માટે નવી દિશા ખોલી શકે છે.